pH2_300702530

การวัด pH

ค่า pH ?? pH หรือความเป็น กรด-ด่าง ของน้ำ เป็นสิ่งแสดงให้เห็นว่าน้ำนั้นมีคุณสมบัติเป็นกรด หรือด่าง หากน้ำมีค่า pH ต่ำกว่า 7 แสดงว่าน้ำนั้นมีสภาพเป็นกรด แต่ถ้ามี pH มากกว่า 7 ขึ้นไปแสดงว่าน้ำมีสภาพเป็นด่าง

การวัด pH ของน้ำเป็นการวัดปริมาณของไฮโดรเจนอิออน (H+) ที่มีอยู่ในน้ำ ตาม ปกติการแตกตัวของน้ำเป็นดังนี้

000nssdoz

ซึ่งสามารถเขียนสมการการแตกตัวได้ดังนี้

222e

จะเห็นได้ว่าน้ำบริสุทธิ์ มีปริมาณไฮโดรเจนอิออนน้อยมาก ไม่สะดวกต่อการนำมาใช้งานต่างๆ  เพื่อให้สะดวกต่อการใช้งาน จึงแสดงปริมาณของไฮโดรเจนอิออนด้วยมาตรวัดของ pH
(pH scale) ดังสมการ

111jxi

ค่า pH ของน้ำทะเล

ค่า pH ของน้ำทะเลชายฝั่ง เปลี่ยนแปลงอยู่ในช่วงแคบๆ เนื่องจากน้ำทะเลมีคุณสมบัติเป็นบัฟเฟอร์ ตัวอย่างเช่น ค่า pH ของน้ำทะเลบริเวณชายฝั่งจังหวัดสงขลา เปลี่ยนแปลงอยู่ในช่วง 7.9-8.2 ปัจจัยที่มีผลต่อค่า pH ของน้ำบริเวณชายฝั่งคือ สิ่งมีชีวิต, น้ำฝน, น้ำท่า และก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์

ค่า pH ของน้ำทะเลส่วนใหญ่ ผันแปรในรอบวันเนื่องจาก การสังเคราะห์แสง และการหายใจ อันเป็นสาเหตุให้ความเข้มข้นของคาร์บอนไดออกไซด์ละลาย เปลี่ยนแปลงในช่วงกลางวัน ที่มี แสงพืชน้ำใช้คาร์บอนไดออกไซด์ในการสังเคราะห์แสง ส่วนการหายใจของพืชน้ำ และสัตว์ต่างๆ ปล่อยคาร์บอนไดออกไซด์สู่น้ำ อย่างไรก็ตาม อัตราการใช้คาร์บอนไดออกไซด์จะมากกว่า ค่า pH ของน้ำจึงเพิ่มขึ้น ส่วนช่วงกลางคืน จะมีการหายใจปล่อยคาร์บอนไดออกไซด์มาเพียงอย่างเดียว ค่า pH จึงลดต่ำลง

การผันแปรในรอบวันของ pH มาก หรือน้อย ขึ้นอยู่กับของความสามารถในการเป็นบัฟเฟอร์
ของน้ำ (ความเป็นด่างทั้งหมด) และอัตราการสังเคราะห์แสง และอัตราการหายใจ แหล่งน้ำที่ eutrophic และมีความสามารถในการเป็นบัฟเฟอร์ของน้ำต่ำ ค่า pH ในตอนเช้าอาจลดต่ำลงถึง 6 และสูงกว่า 11 ในช่วงบ่าย (Boyd and Tucker, 1998) สำหรับบ่อเลี้ยงสัตว์น้ำ ค่า pH ของน้ำ ถูกควบคุมด้วยกระบวนการเดียวกันกับแหล่งน้ำธรรมชาติ แต่ในบ่อเลี้ยงสัตว์น้ำ กระบวนการของสิ่งมีชีวิต มีผลต่อค่า pH มากกว่ากระบวนการอื่นๆ

ค่า pH ที่เหมาะสมต่อสัตว์น้ำ

ค่า pH ที่เหมาะสมต่อสัตว์น้ำ จะอยู่ระหว่าง 6.5 - 9.0 ค่า pH ที่ต่ำ และสูงเกินไป **** (ระดับที่เหมาะสมสำหรับสิ่งมีชีวิตในแนวประการัง 8.0-8.3) สามารถทำให้สัตว์น้ำตาย และเกิดความเครียด สัตว์น้ำแต่ละชนิด ทนต่อค่า pH ได้แตกต่างกัน ลูกกุ้งกุลาดำอาย (Post larva) 3-5 วัน ตายหมดภายใน 24 ชั่วโมง ที่ค่า pH 9.7, ลูกปลาหมึกกระดองลายเสือ และลูกปลาหมึกหอมตายหมดที่ pH 9.0 และ 9.5 ตามลำดับ สัตว์ทะเลทนต่อการเปลี่ยนแปลงของ pH ได้น้อยกว่าสัตว์น้ำจืด โดยช่วง pH ที่เหมาะสมสำหรับสัตว์ทะเล อยู่ระหว่าง 7.5-8.5 ส่วนสัตว์น้ำกร่อย ทนต่อการเปลี่ยนแปลงของ pH ได้ค่อนข้างดีกว่าสัตว์น้ำจืด และสัตว์ทะเล อย่างเช่น กุ้งในตระกูล Penaeid ตายที่ pH 4.8 และ 10.6

ในการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำนั้น ผลทางอ้อมของ pH และปฏิสัมพันธ์ของ pH กับคุณภาพน้ำอื่นๆ มีความสำคัญมากกว่าผลเนื่องจากพิษของ pH โดยตรง ค่า pH มีผลต่อการแสดงออกของความ
เป็นพิษ ของคุณสมบัติน้ำอื่นๆ เช่น แอมโมเนีย ไฮโดรเจนซัลไฟด์ เป็นต้น เมื่อ pH เพิ่มขึ้นสัดส่วนของแอมโมเนีย ในรูปที่ไม่มีประจุ (NH3) ซึ่งเป็นพิษต่อสัตว์น้ำ จะเพิ่มขึ้น ในทางกลับกันเมื่อ pH เพิ่มขึ้นสัดส่วนของไฮโดรเจนซัลไฟด์ ที่ไม่มีประจุจะลดลง นอกจากนั้น ค่า pH ยังมีอิทธิพลต่อความอุดมสมบูรณ์ของแหล่งน้ำ ในแหล่งน้ำที่มีค่าความเป็นด่างต่ำ ค่า pH จะไม่ลดต่ำลง จนถึงระดับที่เป็นอันตรายต่อสัตว์น้ำ แต่ pH ที่ต่ำ จะไปลดฟอสฟอรัสในรูปอนินทรีย์ และคาร์บอนไดออกไซด์สำหรับการเจริญเติบโตของ
แพลงก์ตอนพืช แหล่งน้ำที่มีค่าความเป็นด่างต่ำ จึงต้องมีการใส่ปุ๋ยเพื่อเพิ่มผลผลิตให้สูงขึ้น
 
เรียบเรียงจากบางส่วนของ วิธีวิเคราะห์น้ำเพื่อการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำ NICA Online
 
อ่านต่อ การวัด pH ของน้ำด้วยเครื่องวัด pH