ปัญหาโลกแตกกับค่า pH ของน้ำบริสุทธิ์

ใครจะไปคิดว่าการวัด pH ของน้ำบริสุทธิ์จะเป็นปัญหาโลกแตก แต่เมื่อนำโพรบวัด pH จุ่มลงในน้ำ DI แล้วต้องงงเป็นไก่ตาแตกเมื่อพบว่าค่า pH ที่ควรเป็น 7.0 กลายว่าเพี้ยนไปคนละโยชน์ มีทั้งเพี้ยนไปในสูงขึ้นและลดลง

น้ำบริสุทธิ์นั้นเป็นฉนวนทางไฟฟ้ามีค่าความต้านทานไฟฟ้าสูง เมื่อจุ่มโพรบ pH แบบธรรมดาลงในน้ำบริสุทธิ์ น้ำซึ่งเป็นฉนวนเสียดสีกับโพรบเกิดไฟฟ้าสถิตย์รบกวนขั้วหัววัด (Measuring electrode) ทำให้อ่านผลผิดพลาด ในขณะที่อีกด้านน้ำบริสุทธิ์จะไปละลายเอา KCl ออกจากขั้วอ้างอิง (Reference electrode) ของโพรบทำให้ค่าการนำไฟฟ้าของขั้วอ้างอิงเปลี่ยนแปลงไป และนอกจากนี้ถ้าเอาน้ำบริสุทธิ์มาสัมผัสกับอากาศคาร์บอนไดออกไซด์ในอากาศก็จะละลายลงสู่น้ำอย่างรวดเร็วทำให้ค่าพีเอชลดลง การวัดค่า pH ของน้ำบริสุทธิ์จึงไม่สามารถวัดค่า pH น้ำด้วยโพรบแบบทั่วๆไปได้ ต้องใช้เครื่องที่ออกแบบมาสำหรับน้ำบริสุทธิ์โดยเฉพาะ ด้วยวิธีเฉพาะ

การวัด pH น้ำบริสุทธิ์มีใช้เพื่อวัตถุประสงค์บางอย่างในระบบ DI ขนาดใหญ่ แต่ไม่ได้ใช้เพื่อดูความบริสุทธิ์ของน้ำซึ่งปกติการวัดเพื่อดูความบริสุทธิ์ของน้ำจะใช้การวัดค่าการนำไฟฟ้า (TDS และ EC) หรือถ้างานที่ละเอียดสูงขึ้นไปจะใช้การวัดค่าความต้านทานของน้ำ (Resistivity) ก็ถือว่าเป็นที่สุดแล้วครับ
ปล. ปกติโพรบ pH แบบที่ใช้ทั่วๆไปสมัยเรียนจะได้ยินคำเตือนบ่อยๆว่าห้ามแช่โพรบในน้ำ DI เพราะจะทำให้โพรบเสีย ถ้าใครที่ลองเอาโพรบไปวัดน้ำ DI แล้วก็ไม่ต้องตกใจ จุ่มแป๊บๆก็ไม่เป็นไร เพราะปกติในแล็ปก็ต้องใช้น้ำ DI ล้างหัวโพรบก่อนและหลังใช้งานอยู่แล้วครับ

alt